انتخاب صفحه

مناره زیار

DSC04082 DSC04096 DSC04110

مناره زیار متعلق به دوران سلجوقی بلندترین بنای قدیمی واقع در منطقه شرق اصفهان است که در حدود ۳۳ کیلومتری اصفهان ، یک کیلومتری شرق روستای زیار و در ۶۰۰ متری ساحل جنوبی بستر زاینده رود واقع شده است که روبروی آن در شمال رودخانه ، منظره مسجد و مناره برسیان قابل مشاهده است.

مناره زیار بر روی تکه پایه آجری و هشت گوشه در سه طبقه بنا شده است. دو طبقه فوقانی مناره با استفاده از شیوه قطار بندی تزئین شده است، در پایه مناره مسجدی وجود داشته که اثری از آن در دست نیست.
مناره زیار تنها نمونه مناره های سه طبقه اصفهان است که تاکنون به حالت اصلی خود باقی مانده و در آن تصرف و مداخله ای نشده و خرابی هم کمتر در آن راه یافته است.

ارتفاع آن بالغ بر ۵۰ متر است و ۱۶۰ پله دارد. سال ساختمان آن در کتیبه های موجود منار ذکر نشده ولی آقای مایرون بمنت سمیث که راجع به مناره های اصفهان تحقیقاتی نموده سال ساخت آن را پس از مقایسه با سایر مناره های این دوره از نظر معماری و نوع تزئینات و آرایش آن همزمان با ساخت مناره ساربان و بین سالهای ۵۵۰ تا ۶۸۸ هجری می داند.

این منار سلجوقی یک بنای آجری است که ساق آن تا ارتفاع سه متری هشت ضلعی و بقیه بدنه منار بصورت گرد بوده و بالاترین نقطه منار بصورت یک مکعب است که چنین شکلی فقط در این منار وجود دارد . این بنا بر روی یک سکوی هشت ضلعی بزرگ بنا شده است . قطر بدنه منار در پایین در حدود چهار متر و در بالاترین نقطه حدود یک متر می باشد.

منار دارای سه طبقه است که دو طبقه آن دارای پله و طبقه بالایی بدون پله است . طبقه اول و دوم دارای تاج به دور منار است . پله های منار بصورت مارپیچ با گردش بر خلاف عقربه های ساعت بالا رفته و در طول مسیر دریچه هایی برای نور و تهویه هوا در بدنه منار تعبیه شده است.

تزئینات : بدنه منار جمعاً دارای ۲۰ ردیف تزئینات زیبای آجر کاری است : طبقه اول ۱۰ ردیف + تاج اول = ۱۱ ردیف ( ردیف هشتم کاشی نوشته فیروزه ای آیات قرآن ) . ردیف اول ساق هشت ضلعی است و در ردیف دوم رو به قبله مربع بزرگی قرار دارد که محل کتیبه بوده است .

طبقه دوم ۵ ردیف + تاج دوم = ۶ ردیف (ردیف چهارم کاشی نوشته بوده که بیشتر آن ریخته است)

طبقه سوم شامل دو ردیف در بدنه گرد منار و یک ردیف کلاهک مکعب شکل که بر روی آن به سمت قبله کلمه « الله » با کاشی فیروزه ای نوشته شده است.

در ورودی منار به سمت غرب است و در بالای هر دو تاج دو دریچه به سمت جنوب (قبله) قرار دارد . همچنین در بالای تاج دوم سه پنجره به سمت های شمال ، شرق و غرب وجود دارد.

از کف تا طبقه اول ۱۲۲ پله و ۹ دریچه تهویه و نور قرار دارد و تاج بیرونی دورادور به پهنای حدود ۶۰ سانتیمتر است.

از طبقه اول تا دوم ۳۸ پله و ۲ دریچه تهویه و نور قرار دارد و تاج بیرونی دورادور به پهنای حدود ۴۰ سانتیمتر است.

از طبقه دوم تا نوک منار بدون پله است و در حدود ۵ متر ارتفاع دارد .

پهنای اولین پله حدود ۸۰  و پهنای آخرین پله حدود ۴۰ سانتیمتر است و ارتفاع پله ها بین ۲۵ تا ۲۷ سانتیمتر می باشد.

ارتفاع تقریبی منار در حدود ۴۷ متر یا بیشتر است + سکوی پائینی که در حدود ۶۰ تا ۷۰ سانتیمتر ارتفاع دارد.

کل مجموعه بر روی یک بلندی واقع است که از زمینهای اطراف آن در حدود نزدیک به یک تا دو متر اختلاف ارتفاع دارد . دورادور منار را زمینهای کشاورزی احاطه کرده است . منار کمی به سمت قبله انحراف پیدا کرده است.

ویژگی خاص منار زیار این است که برخلاف دیگر منارها که توسط ساختمان ها احاطه شده اند ، این منار در میان دشت وسیعی قرار دارد و                                                                                       ازهرکجای این دشت که بنگری جلوه خاصی دارد

کتیبه این مناره در قسمت فوقانی آن بخط کوفی برجسته با کاشی فیروزه ای بر زمینه آجر ساده شامل آیه ۳۳ سوره فصلت است بشرح زیر
” بسم الله الرحمن الرحیم و من احسن قولا ممن دعا الی الله و عمل صالحاً و قال اننی من المسلمین – الله ربی