انتخاب برگه

روستای قهی ؛

 

روستای قهی در منطقه ی جلگه از توابع شهرستان اصفهان واقع شده است . این روستا در ۷ کیلومتری غرب شهر هرند ، مرکز منطقه ی جلگه واقع شده است .این روستا در منطقه ای جلگه ای قرار دارد به طوری که در ۴۰ کیلومتری شمال آن پراکندگی های زاگرس و در ۳۷ کیلومتری شرق آن کویر گاوخونی وشهر تاریخی ورزنه قرار دارد.

DSCN5127 IMG_0016 IMG_0018 IMG_0019 IMG_0020 IMG_0073IMG_0075 IMG_2207 IMG_2244 IMG_2296 IMG_2305 IMG_2312 IMG_2313 منزا رزمجو IMG_2317 


آب انبارها – روستای قهی :

روستای قهی دو آب انبار دارد: “آب انبار خان” یا “آب انبار کدخدا” یا “آب انبارمحله پایین” مربوط به دوره ناصرالدین شاه واقع در بخش غربی روستا با پوشش گنبدی به قطر ۱۱ متر ودارای ۴ بادگیر ۸ وجهه به ارتفاع ۱۰ متر . دیگر آب انبار “حاج مختار “یا “آب انبار محله بالا” که از “آب انبار خان” قدیمی‌تر و مربوط به دوره فتحعلی شاه است و تقریباً در شمال مرکزی جای دارد. قطرگنبد آن ۱۴ متر و چهار بادگیر تک دهانه با ته رنگ مستطیل به ارتفاع ۷ متر را دارا است، در بالا سردر ورودی آب انبار بالا خانه‌ای ساخته شده برای استراحت افرادی که باید منتظر می‌ماندن تا نوبت آب آنها فرا برسد. که این نوع معماری منحصر به فرد است.
آسیاها- روستای قهی :

بیش از ۱۷ آسیا در روستا نشان‌دهنده رونق کشاورزی در ۶۰ سال پیش می‌دهد. این آسیا ها بصورت مستقل و یا یک فضایی از خانه را به خود اختصاص می‌داده که البته دری به بیرون خانه داشته که آن را عمومی می‌کرده است‌. غالبا نیروی گرداننده سنگ آسیا، حیوانات ( گاو ، اسب و قاطر ) بودند. آسیاها بعلت حرکت حیوانات دارای فضای زیادی بود. این عامل باعث بوجود آمدن گنبدهای یک پارچه در آسیابها شوده . گوشه‌سازی گنبد آسیاها قالباً یا اسکنج (قرارگیری دو تاسه در کنار هم) و یا فیلپوش است. جنس مصالح در ساخت آسیاها نیز از خشت بوده است. تمام آسیاها متروک شده و از بین این تعداد آسیاب تنها ۲ آسیا دارای تجهیزات آرد کردن (سنگ آسیاب ، اهرمهای نگهدارنده و…) می‌باشند. در روستا ۲ آسیاب که با نیروی آب قنات کار می‌کرده‌اند وجود داشته که اکنون آثاری از آسیاب خان آباد همچنان باقی است.
بازارچه ها- روستای قهی :

در روستا قهی حدود ۵ بازارچه کوچک به نام های بازارچه غلامرضا (آقامحمد)، بازارچه میرزا موسی (ابوالقاسم خان)، بازارچه حاج آقا سید محمد در محله پایین و بازارچه حسن مختار و بازارچه حاج ابراهیم در محله بالا وجود دارد. این بازارها با پوشش طاق و تویزه ساخته شده که طاق آن از نوع کلمبو می باشد. در این بازارچهها دکانهای قصابی،نانوایی و خواربار فروشی و … کار میکردند و هم اکنون تنها بازارچه غلامرضا دایر است.

بناهای مذهبی – روستای قهی :

مردم قهی مراسم مذهبی را ارج می‌نهند و به همین دلیل در روستا ۶ حسینیه موجود می‌باشد که فقط ۲ تا از آنها قدیمی هستند(تکیه بالا و پایین) که هر دو بازسازی شده‌اند و ۱۲ مسجد که تنها یکی کاملاً بازسازی شده است در میان مساجد روستا مسجد جامع آن گوهری است که ماکسیم سیرو در کتاب “تطور مساجد روستائی در اصفهان” چنین می‌آورد که این بنا در اصل یک چهار طاقی اولیه ساسانی بوده که گوشه‌سازی آن فیلپوش است. در دوره‌های بعد (اسلامی) ضلع جنوبی آن بسته شده و در آن محرابی تعبیه شده و کاربری آن به مسجد مبدل میشود . در قرن دوم و سوم هجری به پیروی از مساجد عربی یک حیاط به آن اضافه می شود . در قرن ۱۱ هجری با ساخت ایوان بزرگ
در سمت حیاط و دو شبستان از پوشاندن حیاط خلوتهای کنار مقصوره این مجموعه کامل تر میشود. این مسجد دارای شبستان ستون داری است که در ضلع شمالی حیاط می باشد و نسبت به صحن مسجد در سطح پایین تری قرار دارد و بیشتر در فصل تابستان از آن استفاده می‌شود. نمای مسجد با آجر خفته راسته پوشیده شده که از الحاقات
بعدی است. طرح گسترش مسجد جامع توسط میراث فرهنگی و گردشگری استان اصفهان و با تکمیل پایگاه و نیز نظارت مشترک آن دو بخش، با پیروی کامل از هندسه و شیوه معماری مسجد و به دست توانمند حاج استاد غلام مومنی انجام گرفته است. دو زیارتگاه روستا ، یکی امامزاده عبدالواحد، فرزند امام موسی بن جعفر و دیگری مقبره پیر
شمس الدین در دو کیلومتری روستا در مزرعه ای بنام باغ ول، منسوب به شخص عارفی ، که تاریخی در آن بچشم نمیخورد .

حمام قهی- روستای قهی :

این حمام که به ” حمام حاج آخوند ” معروف است، در سال ۱۳۱۲ هجری در زمان ناصرالدین شاه قاجار بنا گردید. حمام دارای فضای گرمخانه و سربینه با ته رنگ هشت ضلعی و مربع با پوشش طاق و چشمه است. دو گرم خانه و خزینه حمام در اندازه های کوچک و بزرگ برای زنان و مردان با ورودی جداگانه پیش بینی شده و فضاهای جانبی در اطراف بخش های اصلی جای گرفته اند. در سال ۱۳۵۲ با اعمال طرح وزارت بهداشت بنا دچار الحاقات و تغییراتی شد.
• خانه‌های روستا- روستای قهی :

خانه‌های روستا به ۲ گونه تقسیم میشوند: خانه‌های اربابی و خانه‌های معمولی. اندرونی (بجزء بالا خانه حاج حسن قرهی) و نمای بیرونی آن‌ها دیوارهای بلند کاهگلی است که گاه روزنه‌های زیبای مشبک آجری یا خشتی در آن‌ها دیده می‌شود. خانه‌های اربابی بزرگ، زیبا و باشکوه در این روستا، گذشته از خانه ‌خان‌ها، بدلیل وجود خانواده‌هایی که
صاحبان کاروانهای بزرگ شتر بودن زیاد دیده می‌شود. که از مهم‌ترین آنها می‌توان به خانه ابولقاسم خان (رزمجو)، ابوتراب خان (حاج داراب)، خانه حاج آخوند (تقوی)، خانه علیرضا قرهی، خانه حاج امین الله قرهی، بالا خانه حاج حسن قرهی، خانه لقمان و … اشاره کرد. جالب آنکه این استقلال اقتصادی باعث شده، برخی ازاین خانواده‌ها تا حدی فارغ از حمایت از خوانین، بناهای خود را از نظر بزرگی، زیبایی و از همه مهم‌تر از نظر دفاعی، بطور مستقل برپا سازند. از این رو گرداگرد روستا مواضع دفاعی (خندق، برج و بارو و…) وجود ندارد و معماری بناهای اربابی، بصورت قلعه‌ای، گاه دارای برج، با دیوارهای بلند و سطح صاف و یک دست که ناودانهای کشیده بطور متناوب آب را از بام بناها به سطح گذرها هدایت می‌کنند، دیده می‌شود. در بعضی بناها لبه دیوار را، گنگره‌ای می‌ساختند که حالت قلعه را در بنا بیشتر تداعی می‌نماید.
• شترخان‌ها، شترداری و اقتصاد روستا – روستای قهی :

شهرت قهی مربوط به دوران شترداری آن است. محل نگهداری شترها با ورودی زیبا و بزرگ (متناسب با ابعاد شتر و بار آن)، شامل بهاربند (بخش روباز یا همان حیاط) و شترخان؛ بنایی با پوشش طاق و چشمه می‌باشد، اندازه این فضا به تعداد شترها بستگی دارد، البته در اصطلاح عامیانه به کل فضا, شترخان می‌گویند. شترخان‌ها به دو صورت مستقل، یا متصل به خانه و یا بخشی از ساخته‌های اطراف حیاط خانه را در اندازه کوچک شکل می‌داده است. نزدیک به ده هزار نفر شتر و بیش از ۳۰ شترخان بزرگ (با ظرفیت ۸ تا۱۰۰ شتر) غالباً در محیط روستا و ۷۰ شترخان کوچک (با ظرفیت حداکثر۸ شتر) به مساحت حدود ۱۵۰۰۰۰ متر مربع وجود داشته که حدود ۲۲ درصد از فضای روستا را به خود اختصاص می‌داده است، این نشان دیگری است از آنکه قهی قطب مهم شترداری در مرکز ایران بوده است. اکنون حدود نیمی از این شترخان‌ها به شکل سالم، تغییر کاربری یافته و یا نیمه مخروبه باقی مانده است. ؛ اقتصاد روستا بر پایه حمل کالا و کاروانداری استوار بوده و کشاورزی از رونق چندانی برخوردار نبوده و در حد برآوردن خوراک شترها (کاه، پنبه دانه) و همچنین بخشی از نیاز مردم (پنبه ، جو و گندم) بوده است.

• صنایع دستی – روستای قهی :

صنایع دستی نیز با توجه به توانایی خرید و واردات زیاد روستاییان که حاصل کاروانداری بوده، چندان متنوع و توسعه یافته نیست و مهمترین آنها بافت گلیم پنبه‌ای و پارچه کرباسی (متکی بر تولید پنبه که خوراک شتر نیز بوده) و فخاری ( سفالگری) بوده است. این روند با جانشینی خودرو به جای شتر، حدود ۶۰ سال پیش و بتدریج طی یک الی دو دهه تغییر یافت و باعث مرگ ناگهانی روستا و متروک شدن آن به مرور زمان گشت و اقتصاد روستا از رونق انداخت. بیشترروستائیان به تهران و کمی نیز به اصفهان مهاجرت کردند. آنها غالبا به کارهای ساختمانی مشغول شدند، به طوری که امروزه از عمده‌ترین فروشندگان مصالح ساختمانی هستند.

• کشاورزی – روستای قهی :

کشاورزی نیز با کم آبی حاصل از بی‌توجهی به قنات‌ها و کاهش بارندگی، روز به روز کمرنگ تر شد. شروع خط راه آهن ذوب آهن اصفهان- سرچشمه تعداد زیادی از روستاییانرا تا چند سال پیش که سیستم‌های مدرن جایگزین نیروی انسانی شود را، به کار در راه آهن مشغول نمود. در حال حاضر محصولاتی همچون؛ گندم ، جو ، پنبه ، چغندر ، شلقم ،
پیاز ، شوید ، … نگهداری گوسفند و بز که تا نیم قرن گذشته حدود ده هزار راس را شامل می‌شده، امروزه به ۴۰۰ راس رسیده است. نگهداری محدود طیور در خانه‌ها تا امروز ادامه دارد.
• قلعه ها- روستای قهی :

۲ قلعه که قدمت زیادی دارند و جزء بناهای شاخص روستا هستند :قلعه شیخ شامل ۱۵ خانه و قلعه آتشگاه داری ۷ خانه بوده این ۷ خانه توسط دیوار بلند و۷ برج خشتی به ارتفاع۷ متر احاطه شده است. این دو قلعه یکی در غرب روستا و دیگری (قلعه آتشگاه) در منتهی الیه غربی روستا قرار دارد و محل اولیه اسکان شیخ محقق ملای سبزواری
که در دوره صفوی از خراسان به این روستا کوچانده شده بودند میباشد.